براى تازيان با ناكامى فراوان توأم بوده . و لشكريان ترك پس از گذشت روزگارى دراز به ساحل چپ آمودريا دست يافتند « 1 » . ولى بعد موفقيت نصيب اعراب گشت . و تركان ناگزير تا اسروشنه عقب‌نشينى كرده ، از آنجا مقدمات لشكركشى تازه و محاصرهء سمرقند را فراهم آوردند « 2 » ( ظاهرا سمرقند به هنگام عقب‌نشينى تركان از طرف اعراب اشغال شده بوده ) . چيزى نگذشت كه خاقان به دست كورسول [ قورشل ] شاهزادهء ترغشى [ تورغشى ] كشته شد و بالنتيجه امپراطورى غربى تركان منقرض گشت . حارث بناچار به تركان پناه برد . ختل كه در آن زمان در تحت حكومت شخصى از باميان بود - به استثناى قلعهء كوچكى - به دست اعراب مسخر گرديد « 3 » . اسد به‌رغم همهء عمليات جنگى خويش براى فعاليتهاى عمرانى و صلح‌آميز نيز فرصتى مىيافت . طبرى « 4 » سخنان دهقان هرات را كه اسد را « كت‌خداى » بىهمتائى - كه در دشتها رباطها برپا داشته بود - خوانده بوده نقل مىكند و مىگويد : « سياحى از مشرق به آنجا مىآيد و سياح ديگرى از مغرب مىآيد و هيچ يك كمبودى نمىيابد » . نصر بن سيار ( 121 تا 131 هجرى / 748 - 738 ميلادى ) جانشين اسد ، كه سابقا در لشكركشيهاى قتيبه شركت جسته و در همان زمان ، در سال 86 هجرى / 705 ميلادى قريه‌اى را از رئيس بلافصل خود به هديه دريافت داشته بود « 5 » ، فعاليتهاى اسد را با موفقيت بيشترى تعقيب كرد . نصر چون

--> ( 1 ) - طبرى ، 1604 . ( 2 ) - همانجا ، 1613 . ( 3 ) - همانجا ، 1632 . ( 4 ) - همانجا ، 1637 - 1636 . ( 5 ) - همانجا ، 1180 .